Đọc lốp ô tô như thợ: mã kích cỡ, 4 số tuần – năm sản xuất, vạch báo mòn 1,6 mm và áp suất theo tem cửa
Cập nhật: 31/10/2026. Áp dụng cho lốp ô tô con; thông số đúng của xe bạn luôn theo tem trên xe và sách hướng dẫn.
Chiều thứ bảy, anh Hùng ở Yên Mỹ đánh xe ra tiệm lốp đầu đường để thay hai lốp trước. Thợ báo giá ba loại, loại rẻ nhất "hàng tồn, vẫn mới tinh". Anh ngồi xổm cạnh bánh xe, nhìn dãy chữ số trên thành lốp mà không biết đọc từ đâu, cũng không biết lốp "mới tinh" ấy làm ra từ năm nào.
Tình huống minh họa: nhân vật và sự việc là giả định. Số liệu, quy định trong bài có dẫn nguồn.
Trả lời nhanh: Bốn chữ số cuối của mã DOT trên thành lốp là tuần và năm sản xuất (ví dụ 3520 là tuần 35 năm 2020). Theo Michelin, gai mòn ngang vạch chỉ thị mòn, khoảng 1,6 mm, là phải thay. Áp suất bơm theo tem ở khung cửa phía người lái hoặc sách hướng dẫn, không theo con số trên thành lốp. Lắp lốp sai kích cỡ hoặc không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật bị phạt 1 – 2 triệu đồng.
Bước 1: đọc dãy kích cỡ, ví dụ 205/55 R16 91V
Theo hướng dẫn của hãng lốp Goodyear, dãy này đọc như sau:
| Ký hiệu | Nghĩa |
|---|---|
| 205 | Bề rộng lốp, tính bằng mm, đo từ thành bên này sang thành bên kia |
| 55 | Tỷ lệ chiều cao thành lốp so với bề rộng: cao bằng 55% bề rộng |
| R | Lốp bố tròn (radial) |
| 16 | Đường kính vành (mâm), tính bằng inch |
| 91 | Chỉ số tải: 91 tương ứng tải tối đa 615 kg mỗi lốp |
| V | Ký hiệu tốc độ: V là tối đa 240 km/h |
Khi thay lốp, đối chiếu dãy này với lốp đang lắp và với kích cỡ ghi trong sách hướng dẫn hoặc tem thông tin lốp trên xe (Michelin).
Bước 2: tìm 4 số tuần – năm sản xuất
Tìm cụm chữ bắt đầu bằng "DOT" trên thành lốp. Theo Michelin, bốn chữ số cuối cho biết tuần và năm sản xuất: "3520" là tuần thứ 35 năm 2020. Continental giải thích thêm: hai số đầu là tuần, hai số sau là năm; lốp làm trước năm 2000 chỉ có ba số.
Lốp "hàng tồn, mới tinh" có thể đã nằm kho vài năm.
Michelin khuyên:
- Lốp đã dùng 5 năm: nên được thợ chuyên môn kiểm tra kỹ ít nhất mỗi năm một lần.
- Lốp đã 10 năm tính từ ngày sản xuất: thay, dù gai còn dày hay nhìn còn tốt.
Bước 3: tìm vạch chỉ thị mòn trong rãnh gai
Trong các rãnh gai chính có những gờ cao su nhỏ nằm ngang, gọi là vạch chỉ thị mòn (TWI). QCVN 34:2024/BGTVT, quy chuẩn áp dụng cho lốp mới khi sản xuất, nhập khẩu, chứng nhận, yêu cầu lốp ô tô con thường có ít nhất 6 hàng chỉ thị mòn quanh chu vi, báo được khi rãnh gai còn không sâu quá 1,6 mm. Đây là yêu cầu chế tạo lốp, không phải ngưỡng đăng kiểm cho xe đang chạy.
Mốc thay lốp là khuyến cáo của Michelin: khi mặt gai mòn bằng các vạch này, tức còn 2/32 inch (1,6 mm), thì phải thay lốp. Có thước đo độ sâu gai như ảnh đầu bài thì càng chính xác.
Bước 4: bơm đúng áp suất, đúng lúc
- Con số đúng nằm trên tem xe, không nằm trên lốp. Michelin dặn so số đo với áp suất ghi trên tem ở cửa phía người lái hoặc trong sách hướng dẫn, và không so với số trên thành lốp. Goodyear ghi rõ số trên thành lốp là áp suất tối đa của lốp. Hiệp hội Công nghiệp Lốp Mỹ (TIA) cho biết tem thường màu vàng, dán ở khung cửa phía người lái.
- Đo khi lốp nguội: trước khi chạy, hoặc sau khi xe đỗ ít nhất 3 giờ (Michelin).
- Mỗi tháng một lần và trước chuyến đi xa, kể cả lốp dự phòng; lốp có thể mất tới khoảng 1 psi mỗi tháng (Michelin).
Lốp non làm giảm độ bám, phanh dài hơn, lốp nhanh hỏng và tốn nhiên liệu hơn, theo Michelin.
Điều ít người biết: vết mòn "kể bệnh" của xe
Theo chuỗi dịch vụ Firestone Complete Auto Care:
| Kiểu mòn | Thường do |
|---|---|
| Mòn giữa mặt gai | Bơm quá căng thường xuyên |
| Mòn cả hai mép | Bơm non; cũng có thể do ôm cua gắt, không đảo lốp |
| Mòn một mép trong hoặc ngoài | Lệch góc đặt bánh xe (cân chỉnh thước lái) |
| Mòn lõm từng mảng (lượn sóng) | Hệ thống treo có vấn đề |
Michelin cũng lưu ý: thành lốp có vết cắt, nứt, phồng, rộp có thể là hư hại kết cấu và không vá được; xe rung, lệch lái bất thường cũng là lý do đem lốp đi kiểm tra.
Lốp sai kích cỡ: luật nói gì?
Điểm c khoản 3 Điều 13 Nghị định 168/2024/NĐ-CP phạt người lái ô tô 1 – 2 triệu đồng khi điều khiển xe không lắp đủ bánh lốp, hoặc lắp bánh lốp không đúng kích cỡ, hoặc không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật. Người vi phạm còn bị buộc lắp đủ hoặc thay lốp đạt tiêu chuẩn (điểm a khoản 11 Điều 13). Lỗi này không thuộc nhóm bị trừ điểm giấy phép lái xe. Nghị định 238/2026/NĐ-CP (hiệu lực 15/8/2026) sửa đổi nhiều điểm của Nghị định 168 nhưng không sửa điểm c khoản 3 Điều 13.
Quay lại tiệm lốp chiều thứ bảy
Anh Hùng đọc mã DOT, hỏi lại lốp sản xuất gần hơn, so dãy kích cỡ với lốp cũ và nhờ thợ xem góc đặt bánh vì lốp cũ mòn lệch một mép.
Danh sách việc cần làm:
- Đọc 4 số tuần – năm trước khi mua; theo Michelin, lốp 5 năm kiểm tra hằng năm, 10 năm thì thay.
- Gai mòn ngang vạch chỉ thị (1,6 mm) là thay (Michelin).
- Đo áp suất khi lốp nguội, mỗi tháng và trước chuyến đi xa, theo tem cửa xe.
- Lốp mòn lệch: kiểm tra góc đặt bánh, hệ thống treo.
Trước chuyến xa, xem thêm danh sách kiểm tra ô tô trước chuyến đi xa và cách xử lý nổ lốp, xịt lốp khi đang chạy. Xe đang nằm tiệm chờ thay lốp mà nhà có việc cần đi, có thể gọi Taxi Yên Mỹ: xe điện 7 chỗ, chốt giá trước khi đi (bảng giá).
Nguồn tham khảo:
- Michelin: When do I need new tires?
- Michelin: Tire pressure
- Goodyear: How to read your tyre sidewall markings
- Continental Tire: How to read your tire sidewall
- Tire Industry Association: Tire inflation pressure
- Firestone Complete Auto Care: How to read tire wear patterns (30/11/2017)
- bavutex.baria-vungtau.gov.vn: QCVN 34:2024/BGTVT về lốp hơi dùng cho ô tô
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP, Điều 13 (bản gốc do Văn phòng Chính phủ phát hành) và Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 168.
