Díp mắt trên cao tốc lúc rạng sáng: dấu hiệu buồn ngủ khi lái xe, chợp mắt bao lâu, nghỉ ở đâu cho đúng luật
Cập nhật: 27/10/2026.
Bốn giờ sáng, anh Hưng lái ô tô chở vợ con từ Yên Mỹ về quê ngoại ở Thanh Hóa, theo cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ – Ninh Bình. Tối qua anh tan ca muộn, ngủ chưa được bốn tiếng. Cả nhà đã ngủ say ở hàng ghế sau. Mắt anh díp lại, bánh xe chạm vạch sơn mép đường. Làn khẩn cấp bên phải trống trơn. Anh nghĩ: tấp vào chợp mắt mười phút thôi.
Tình huống minh họa: nhân vật và sự việc là giả định. Mọi mức phạt, điều khoản trong bài là quy định thật, có dẫn nguồn.
Trả lời nhanh: Ngáp liên tục, quên mấy km vừa đi, xe trôi khỏi làn là phải dừng. Trên cao tốc, đi tiếp đến trạm dừng nghỉ hoặc lối ra gần nhất rồi chợp mắt 15 – 20 phút. Đừng ngủ ở làn khẩn cấp: dừng, đỗ không đúng nơi quy định trên cao tốc bị phạt 12 – 14 triệu đồng, trừ 6 điểm. Lái xe kinh doanh vận tải không được lái liên tục quá 4 giờ.
4 giờ 40: những dấu hiệu không được bỏ qua
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) liệt kê các dấu hiệu buồn ngủ khi lái xe:
- Ngáp hoặc chớp mắt liên tục.
- Không nhớ vài km vừa đi qua; lỡ lối ra.
- Xe trôi khỏi làn, bánh xe chạm vạch rung ở mép đường.
Anh Hưng đã có hai dấu hiệu, lại ngủ quá ít. Một nghiên cứu năm 2016 của Quỹ An toàn giao thông AAA (Mỹ), phân tích 4.571 vụ tai nạn, được Cơ quan Quản lý an toàn giao thông đường bộ quốc gia Mỹ (NHTSA) dẫn lại, so sánh với người ngủ đủ 7 tiếng trở lên trong 24 giờ trước đó:
| Ngủ trong 24 giờ trước | Tỷ lệ gặp tai nạn |
|---|---|
| Dưới 4 tiếng | Gấp 11,5 lần |
| 4 – 5 tiếng | Gấp 4,3 lần |
| 5 – 6 tiếng | Gấp 1,9 lần |
| 6 – 7 tiếng | Gấp 1,3 lần |
Làn khẩn cấp không phải chỗ ngủ
Khoản 2 Điều 25 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định trên cao tốc "chỉ được dừng xe, đỗ xe ở nơi quy định". Làn dừng khẩn cấp chỉ dành cho trường hợp "gặp sự cố kỹ thuật hoặc bất khả kháng khác buộc phải dừng xe, đỗ xe", kèm đèn khẩn cấp.
Dừng, đỗ trên cao tốc không đúng nơi quy định bị phạt 12 – 14 triệu đồng (điểm c khoản 7 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP) và trừ 6 điểm bằng lái (điểm c khoản 16 Điều 6). Nghị định 238/2026/NĐ-CP chỉ bổ sung cụm "hoặc dải dừng xe khẩn cấp", mức tiền giữ nguyên.
Theo Tuổi Trẻ (16/3/2026), ngày 15/3/2026, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 6 ghi hình 60 trường hợp dừng, đỗ sai quy định (chủ yếu để ngủ, đi vệ sinh) trên các đoạn cao tốc từ TP.HCM đến Vân Phong – Nha Trang để xử phạt nguội theo mức trên. Trả lời báo PLO, một luật sư cho rằng buồn ngủ khi lái xe rất khó được coi là bất khả kháng, vì có dấu hiệu báo trước và có thể phòng ngừa từ đầu hành trình.
Đi tiếp đến đâu?
- Trạm dừng nghỉ. Theo danh sách Cục Đường bộ Việt Nam công bố cho dịp 2/9/2026 (Báo Đấu thầu, 25/8/2026), đoạn Cầu Giẽ – Ninh Bình có trạm ở Km227, cả hai bên tuyến. Trạm trên cao tốc Hà Nội – Hải Phòng xem ở bài Lái xe từ Hưng Yên đi Hạ Long.
- Lối ra gần nhất. Xuống cao tốc, tìm cây xăng hoặc bãi đỗ sáng đèn để dừng hẳn.
Chợp mắt bao lâu?
- 15 – 20 phút là mức CDC khuyên khi thấy dấu hiệu buồn ngủ: dừng ở nơi an toàn, chợp mắt hoặc đổi người lái.
- Bộ quy tắc đường bộ (Highway Code) của Bắc Ireland (Vương quốc Anh), quy tắc 91, khuyên nghỉ ít nhất 15 phút sau mỗi 2 giờ lái, tránh đi đường dài từ nửa đêm đến 6 giờ sáng, lúc độ tỉnh táo tự nhiên thấp nhất, và khi thấy buồn ngủ thì dừng ở nơi an toàn, không dừng ở làn khẩn cấp đường cao tốc.
Luật quy định thời gian lái xe thế nào?
Khoản 1 Điều 64 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, sửa bởi khoản 15 Điều 7 Luật 118/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2026): "Thời gian lái xe liên tục của người lái xe không quá 04 giờ, trừ trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan". Thời gian làm việc trong ngày, tuần theo Bộ luật Lao động.
Điều 64 là quy định về thời gian làm việc của người lái xe ô tô kinh doanh vận tải, vận tải nội bộ (LuatVietnam, 27/9/2024). Báo Đại biểu Nhân dân (10/12/2025) cũng nêu Luật chỉ quy định cho lái xe kinh doanh vận tải.
| Đối tượng | Quy định |
|---|---|
| Lái ô tô kinh doanh vận tải, vận tải nội bộ | Bắt buộc: lái liên tục không quá 4 giờ, trừ bất khả kháng, trở ngại khách quan. Trước 01/7/2026, Luật còn giới hạn 10 giờ/ngày, 48 giờ/tuần; nay giờ làm theo Bộ luật Lao động |
| Lái xe gia đình, xe cá nhân | Chưa bắt buộc; theo Báo Đại biểu Nhân dân, "trước mắt chỉ nên khuyến cáo theo hướng không lái xe quá 4 tiếng" |
Điều ít người biết: không chỉ chuyến dài mới ngủ gật
Tài liệu của NHTSA dẫn các khảo sát ở Mỹ: khoảng một nửa người từng ngủ gật khi lái mới lái từ một giờ trở xuống, và khoảng một phần tư nói lần gần nhất xảy ra vào buổi chiều (12 – 17 giờ). Quãng đường 20 – 30 phút từ khu công nghiệp về nhà sau ca đêm cũng cần cảnh giác.
Một kết thúc khác lúc 4 giờ 40
Anh Hưng không tấp vào làn khẩn cấp. Anh giữ làn bên phải, gọi vợ dậy trò chuyện tới lối ra gần nhất, đỗ ở cây xăng sáng đèn và ngủ 20 phút. Cả nhà về muộn hơn nửa tiếng, nhưng an toàn.
Danh sách việc cần làm:
- Ngủ đủ trước chuyến đi xa; ngủ quá ít thì hoãn hoặc nhờ người khác lái.
- Đánh dấu trạm dừng nghỉ trên bản đồ; nghỉ 15 phút sau mỗi 2 giờ lái.
- Thấy dấu hiệu buồn ngủ thì dừng ở nơi an toàn, chợp mắt 15 – 20 phút.
- Không dùng làn khẩn cấp cao tốc làm chỗ ngủ.
Sau ca đêm mà phải đưa cả nhà đi xa, có thể đặt Taxi Yên Mỹ đi riêng, không ghép khách, chốt giá trước, để người vừa tan ca được ngủ.
Bài viết tổng hợp để tham khảo, theo văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm cập nhật. Danh sách trạm dừng nghỉ có thể thay đổi.
Nguồn tham khảo:
- Thư viện pháp luật: Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024
- Cổng TTĐT Chính phủ: Nghị định 168/2024/NĐ-CP (văn bản gốc)
- Cổng TTĐT Chính phủ: Nghị định 238/2026/NĐ-CP (văn bản gốc)
- Cổng TTĐT Chính phủ: Luật 118/2025/QH15 (văn bản gốc)
- Báo Đại biểu Nhân dân: Thời gian lái xe liên tục không quá 4 giờ (10/12/2025)
- LuatVietnam: Từ 01/01/2025, tài xế không được lái xe quá 48 giờ/tuần (27/9/2024)
- Tạp chí Luật sư: Sửa quy định thời gian lái xe ô tô trong ngày (25/12/2025)
- Tuổi Trẻ: 60 tài xế dừng, đỗ xe trên cao tốc để ngủ bị phạt nguội (16/3/2026)
- PLO: Phạt vì dừng xe để ngủ trên cao tốc
- Báo Đấu thầu: 28 trạm dừng nghỉ cao tốc Bắc – Nam (25/8/2026)
- CDC: Drowsy Driving
- NHTSA: Drowsy Driving, Understanding the Problem
- NI Direct: Highway Code, quy tắc 89–102
