Gặp tai nạn trên đường: giữ an toàn, gọi 113, 114, 115 và sơ cứu không làm hại thêm nạn nhân
Cập nhật: 20/10/2026. Áp dụng Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 và Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Đi đường nhiều, sớm muộn cũng có lúc gặp một vụ tai nạn: có khi mình liên quan, có khi chỉ đi ngang qua. Làm đúng thứ tự dưới đây giúp người bị nạn được cứu sớm và không để thêm ai bị thương.
Bước 1: Giữ an toàn cho mình và hiện trường
Theo Bộ quy tắc đường bộ của Anh (The Highway Code), sau va chạm, nguy hiểm lớn nhất là va chạm tiếp theo và cháy. Trước khi chạy tới giúp:
- Dừng xe ở chỗ an toàn, bật đèn khẩn cấp, không chắn lối xe cấp cứu.
- Cảnh báo xe phía sau bằng biển hoặc đèn cảnh báo; nhờ một người đứng xa ra hiệu cho xe giảm tốc.
- Tắt máy các xe liên quan, không hút thuốc, để ý xăng dầu tràn và mảnh kính.
- Tự bảo vệ: bác sĩ Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai khuyên đeo găng tay hoặc lồng túi nilon vào tay khi chạm vết thương, rửa tay trước và sau khi sơ cứu.
Chỉ đi ngang qua thì giảm tốc độ như luật yêu cầu (điểm e khoản 3 Điều 12 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ), đừng dừng giữa đường để xem, quay phim.
Bước 2: Gọi đúng số, nói đủ thông tin
| Số | Khi nào gọi |
|---|---|
| 115 | Có người bị thương, cần cấp cứu y tế |
| 113 | Báo công an |
| 114 | Xe bốc cháy, có người bị mắc kẹt, cần cứu nạn, cứu hộ |
| 112 | Tìm kiếm cứu nạn |
Các đầu số này được phân công theo Thông tư 22/2014/TT-BTTTT. Theo hướng dẫn của Công an đăng trên Báo Pháp luật, 114 nhận cả tin báo người bị mắc kẹt, tai nạn giao thông cần cứu nạn. Theo Tuổi Trẻ, Bộ Công an đang xây dựng đề án gộp các đầu số về một số 113 dùng chung, dự kiến từ quý 3/2027; hiện vẫn gọi theo bảng trên.
Khi gọi, nói rõ:
- Vị trí chính xác: tên đường, xã hoặc phường, hướng đi, mốc gần nhất. Trên QL5, QL39 hay cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, nhìn cột km bên đường để báo.
- Số xe, số người bị thương và tình trạng: bất tỉnh, khó thở, chảy máu nhiều, bị kẹt trong xe.
- Họ tên, số điện thoại để tổng đài gọi lại. Đông người thì nhờ một người gọi, mình lo việc khác.
Bước 3: Sơ cứu cơ bản, không làm hại thêm
Nguyên tắc của bác sĩ A9 Bạch Mai: không di chuyển nạn nhân khi chưa đánh giá ban đầu. Với mọi nạn nhân tai nạn giao thông, phải đề phòng gãy đốt sống cổ: giữ họ nằm yên, có thể cố định cổ bằng vật cứng đặt hai bên. Sơ cứu sai cách có thể khiến nạn nhân bị liệt.
Nên làm:
- Gọi hỏi, lay nhẹ vai xem nạn nhân có phản ứng không.
- Nạn nhân bất tỉnh: kiểm tra miệng, lấy dị vật, răng giả, đờm dãi để thông đường thở.
- Bất tỉnh nhưng còn thở và không nghi chấn thương cột sống: đặt nằm nghiêng an toàn.
- Không thở, mất mạch: cần ép tim ngay. Bác sĩ A9 hướng dẫn ép 100–120 lần/phút, lồng ngực lún khoảng 5 cm, 30 lần ép tim xen 2 lần thổi ngạt, làm liên tục đến khi nhân viên y tế tới.
- Chảy máu: ép chặt trực tiếp lên vết thương bằng khăn, vải sạch nhất đang có.
- Bỏng: dập lửa an toàn, dội nước sạch, mát ít nhất 20 phút.
- Giữ ấm, trấn an, ở bên cạnh nạn nhân.
Không nên làm (theo The Highway Code):
- Không kéo người bị thương ra khỏi xe, trừ khi có nguy hiểm khác như cháy.
- Không tháo mũ bảo hiểm của người đi xe máy nếu không thật cần thiết.
- Không rút vật đang cắm vào vết thương; chèn đệm quanh vật đó.
- Không cho nạn nhân ăn, uống; không để người bị choáng đi ra lòng đường.
Bắt buộc phải di chuyển nạn nhân, ví dụ xe sắp cháy: cần 2–3 người cùng nâng, không bế xốc hay bế gập người lại.
Trách nhiệm theo luật
Điều 80 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định:
- Người lái xe liên quan: dừng ngay, cảnh báo nguy hiểm, giữ nguyên hiện trường, cấp cứu người bị nạn, báo tin cho công an, cơ sở y tế hoặc Ủy ban nhân dân gần nhất, và ở lại đến khi công an tới. Chỉ được rời đi để đưa người bị nạn đi cấp cứu hoặc khi tính mạng bị đe dọa, sau đó phải trình báo ngay.
- Người có mặt: giúp đỡ, cứu chữa kịp thời người bị nạn; báo tin ngay; tham gia bảo vệ hiện trường, tài sản của người bị nạn; cung cấp thông tin khi được yêu cầu.
- Người lái xe khác đi qua: có trách nhiệm chở người bị nạn đi cấp cứu (trừ xe ưu tiên, xe được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao).
Điều 9 của Luật cấm bỏ trốn để trốn tránh trách nhiệm và cố ý không cứu giúp người bị nạn khi có điều kiện. Người lái ô tô gây tai nạn mà không dừng lại, không giữ nguyên hiện trường, không trợ giúp người bị nạn bị phạt 16 – 18 triệu đồng, trừ 6 điểm (khoản 8, điểm c khoản 16 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP; Nghị định 238/2026/NĐ-CP không sửa khoản này). Vụ tai nạn gây hậu quả nghiêm trọng thì người lái có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự; theo Tiền Phong, bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm có thể khiến mức hình phạt nặng hơn.
Bước 4: Ghi nhận hiện trường
- Không tự dời xe khi có người bị thương; giữ nguyên hiện trường cho công an.
- Chụp ảnh, quay video nhiều phía: vị trí các xe, biển số, vết phanh, mảnh vỡ, biển báo, đèn tín hiệu.
- Lưu ngay dữ liệu camera hành trình để không bị ghi đè.
- Ghi tên, số điện thoại người làm chứng, thời gian, địa điểm; báo công ty bảo hiểm của xe.
- Ảnh chụp để cung cấp cho cơ quan chức năng, không đăng ảnh người bị nạn lên mạng xã hội.
Chuẩn bị sẵn trên xe
Bộ sơ cứu, găng tay, biển hoặc đèn cảnh báo, đèn pin; lưu sẵn 113, 114, 115 trong danh bạ. The Highway Code khuyên người lái xe học một khóa sơ cứu, vì sơ cứu tại chỗ chỉ là biện pháp tạm thời trong lúc chờ nhân viên y tế.
Bài viết chỉ hướng dẫn sơ cứu cơ bản cho người chưa qua đào tạo, không thay thế chỉ dẫn của nhân viên y tế và tổng đài cấp cứu. Quy định pháp luật nêu trong bài theo văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm cập nhật.
Nguồn tham khảo:
- Hệ thống pháp luật: Điều 80 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024
- Công báo (Sở Ngoại vụ Hà Tĩnh đăng tải): Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15
- Thư viện pháp luật: Nghị định 168/2024/NĐ-CP, toàn văn
- Kế toán An Pha: Nghị định 238/2026/NĐ-CP, toàn văn
- Tiền Phong (03/7/2026): Lao ô tô lên vỉa hè rồi rời đi, tài xế có thể đối diện hình phạt nào?
- LuatVietnam: Sẽ thay các số 113, 114, 115 bằng đầu số nào?
- Tuổi Trẻ (17/4/2026): 113 sẽ thành tổng đài chung cho cấp cứu, cứu hỏa, cứu nạn toàn quốc
- Báo Pháp luật: Công an hướng dẫn cách báo cháy và sự cố qua 114
- Đại biểu Nhân dân: Bác sĩ A9 Bệnh viện Bạch Mai hướng dẫn kỹ năng sơ cứu tai nạn thường gặp
- VOH: Sơ cấp cứu tai nạn giao thông gồm những bước nào?
- GOV.UK: The Highway Code, Annex 7 – First aid on the road
